OLIJFOLIE POLYFENOLEN & DE GEZONDHEID VAN HART- EN BLOEDVATEN (3/3)
Je hebt in de vorige blogs over cardiovasculaire gezondheid gelezen dat het aantal beroertes onder mensen jonger dan 50 jaar in Nederland in het afgelopen decennium met 50% is toegenomen, maar dat tot wel 80% van deze beroertes kan worden voorkomen door een gezond voedingspatroon en regelmatige lichaamsbeweging. Neurologen raden vaak het gebruik van extra vierge olijfolie aan als belangrijkste vetbron binnen het mediterrane dieet. De polyfenolen (zoals hydroxytyrosol, oleuropeïne en oleocanthal) in extra vierge olijfolie zijn de plantaardige stoffen die je cardiovasculaire gezondheid beschermen.
Op basis van een rapport uit 2025 van Wageningen University & Research, in opdracht van de Olive Oil Club, beschrijven blog 1/3 en blog 2/3 over polyfenolen en cardiovasculaire gezondheid dat polyfenolen in olijfolie je cardiovasculaire gezondheid beschermen door:
Het voorkomen van de oxidatie van LDL-cholesterol (“slecht” cholesterol), een proces dat leidt tot aderverkalking (atherosclerose). Voor dit effect dien je dagelijks extra vierge olijfolie te consumeren die >250 mg/kg hydroxytyrosol bevat, een specifieke polyfenol in olijfolie.
Het verminderen van laaggradige ontsteking in je bloedvaten die leidt tot atherosclerose. Voor een optimaal effect laat onderzoek zien dat je dagelijks extra vierge olijfolie moet consumeren met >180 mg/kg oleocanthal, een specifieke polyfenol in olijfolie.
Het verbeteren van je cholesterolprofiel, een van de belangrijkste indicatoren om het risico op een beroerte te beoordelen. Voor een optimaal effect toont onderzoek aan dat je dagelijks extra vierge olijfolie moet consumeren met in totaal >350 mg/kg polyfenolen.
Deze blog gaat dieper in op de laatste twee manieren waarop polyfenolen in extra vierge olijfolie je cardiovasculaire gezondheid beschermen.
De vierde manier waarop polyfenolen in extra vierge olijfolie je cardiovasculaire gezondheid beschermen, is door de bloeddruk te verlagen en de endotheelfunctie te verbeteren.
Je bloedvaten bevatten een dunne laag die het endotheel wordt genoemd. Zie het als een elastische binnenbekleding die ervoor zorgt dat het bloed soepel door je vaten kan stromen en zo helpt bij het reguleren van je bloeddruk. Wanneer deze laag stijf of beschadigd raakt door ontsteking, ontstaat endotheeldisfunctie, een van de eerste stappen richting hart- en vaatziekten en beroertes. Het endotheel produceert ook stikstofmonoxide, een natuurlijke stof die je slagaders helpt ontspannen en soepel te blijven. Wanneer de werking van het endotheel verslechtert, worden de slagaders stijver en stijgt de bloeddruk. Dit vergroot het risico op een hartaanval of beroerte.
Veel wetenschappelijke studies tonen aan dat de polyfenolen in extra vierge olijfolie, vooral hydroxytyrosol en oleuropeïne, helpen om de endotheelfunctie te verbeteren en de bloeddruk te verlagen. Ze doen dit door de beschikbaarheid van stikstofmonoxide te vergroten, oxidatieve stress te verminderen en ontstekingen in de bloedvaten te verlagen (Widmer et al., 2013; Moreno-Luna et al., 2012; Martín-Peláez et al., 2017; Ikonomidis et al., 2023; Correia et al., 2025; George et al., 2019).
In de studie van Moreno-Luna et al. (2012) consumeerden jonge vrouwen met milde hypertensie gedurende 2 maanden olijfolie met een hoog polyfenolgehalte. Hun systolische bloeddruk daalde met 7,9 mmHg en hun diastolische bloeddruk met 6,6 mmHg, een klinisch relevante daling, en hun endotheelfunctie verbeterde.
In een andere dubbelblinde studie met 30 patiënten met chronisch coronair syndroom hadden degenen die gedurende 1 maand olijfolie rijk aan hydroxytyrosol ontvingen, significante verbeteringen in arteriële elasticiteit en endotheelfunctie. Tegelijkertijd daalden hun niveaus van ontstekings- en oxidatieve stressmarkers (Ikonomidis et al., 2023).
Martín-Peláez et al. (2017) ontdekten dat deelnemers die gedurende 3 weken olijfolie met een hoog polyfenolengehalte (366 mg/kg) consumeerden, een lagere systolische bloeddruk en lagere niveaus van ontstekingsmarkers (IL8RA) hadden.
Deze bevindingen komen overeen met een meta-analyse van vijf humane studies (145 deelnemers), waaruit bleek dat polyfenolen in olijfolie zowel de systolische als de diastolische bloeddruk verlaagden (Correia et al., 2025). Een systematische review van 30 gerandomiseerde gecontroleerde studies door Schwingshackl et al. (2015) bevestigde bovendien dat polyfenolrijke olijfolie de endotheelfunctie verbetert. Samen laten deze studies zien dat dagelijkse consumptie van extra vierge olijfolie rijk aan polyfenolen (>350 mg/kg totale polyfenolen) kan bijdragen aan een gezonde bloeddruk en je slagaders soepel en sterk kan houden. Alle olijfoliën van de Olive Oil Club bevatten een veel hoger totaalgehalte aan polyfenolen, wat impliceert dat deze olijfoliën je endotheelfunctie kunnen ondersteunen en kunnen helpen om een gezonde bloeddruk te behouden.
De vijfde manier waarop polyfenolen in extra vierge olijfolie je cardiovasculaire gezondheid beschermen, is door het verbeteren van de glucosestofwisseling en het beschermen van bloedvaten tegen metabole schade.
Je hart en bloedvaten zijn nauw verbonden met de manier waarop je lichaam suiker verwerkt. Wanneer je eet, stijgt je bloedsuiker op natuurlijke wijze. Om deze in balans te houden, maakt je lichaam insuline aan, een hormoon dat helpt om suiker vanuit je bloed naar je cellen te transporteren voor energie. Maar wanneer je te veel ultrabewerkt voedsel of suikerrijke snacks eet, of wanneer je lichaam minder gevoelig wordt voor insuline, blijft je bloedsuiker verhoogd. Deze toestand, insulineresistentie genoemd, belast je bloedvaten en verhoogt het risico op het ontwikkelen van diabetes type 2 en hart- en vaatziekten. Chronisch hoge bloedsuiker beschadigt het endotheel, veroorzaakt ontstekingen en maakt het gemakkelijker voor vetten om zich op te hopen in je slagaders. Dit leidt tot atherosclerose, hartziekten en beroertes. Daarom beschouwen artsen diabetes als een van de grootste risicofactoren voor hart- en vaatziekten.
Verschillende studies tonen aan dat specifieke polyfenolen in olijfolie, met name hydroxytyrosol en oleuropeïne, helpen om de bloedsuikerspiegel te reguleren en de insulinegevoeligheid te verbeteren. Deze effecten beschermen op hun beurt je hart en bloedvaten.
In een studie van Jemai et al. (2009) vertoonden diabetische ratten die polyfenolen uit olijfolie kregen een daling van hun bloedsuikerspiegel en een verbeterde antioxidantactiviteit, wat hielp om zowel de stofwisseling als de slagaders te beschermen. Dit wordt ondersteund door de studie van Cao et al. (2013), die aantoonde dat hydroxytyrosol oxidatieve stress bij obese muizen verminderde en zo de schade door hoge bloedsuiker beperkte. De studie concludeerde dat olijfolie rijk aan hydroxytyrosol geassocieerd is met antidiabetische effecten.
In onderzoek bij mensen toonden Santangelo et al. (2016) aan dat personen met type 2 diabetes die olijfolie met een hoog polyfenolgehalte consumeerden, lagere bloedsuikerwaarden en verminderde niveaus van ontstekingsmarkers hadden, allemaal indicatoren van een gezondere stofwisseling en betere vaatfunctie.
Een klinische studie van Patti et al. (2020) bevestigde vergelijkbare effecten voor olijfolie rijk aan oleocanthal. Hierbij werden dalingen gezien in schadelijke cytokinen zoals IL-6, IL-17A en TNF-α, terwijl ontstekingsremmende cytokinen zoals IL-10 toenamen.
Deze studies laten zien dat polyfenolen in olijfolie je lichaam helpen beter op insuline te reageren, oxidatieve stress te verminderen en metabole ontstekingen te voorkomen, drie belangrijke stappen om je slagaders te beschermen tegen schade door een hoge bloedsuikerspiegel.
De onderzoekers van Wageningen University & Research concludeerden dat de antidiabetische en stofwisselingsregulerende effecten van polyfenolen in olijfolie een belangrijke reden zijn waarom mensen die het mediterrane dieet volgen minder hartaanvallen en beroertes krijgen. Door het vermogen van je lichaam om suiker en ontstekingen te reguleren te verbeteren, houden polyfenolen je bloedvaten soepel en gezond.
Om van dit voordeel te profiteren, is het aan te raden extra vierge olijfolie met een hoog polyfenolgehalte te consumeren, bij voorkeur met meer dan 300 mg/kg totale polyfenolen, waaronder hoge gehaltes aan hydroxytyrosol, oleuropeïne en oleocanthal. De olijfoliën die door de Olive Oil Club zijn geselecteerd bevatten zelfs nog hogere gehaltes, waardoor je hart en bloedvaten kunnen profiteren van het beschermende effect.
Referenties:
Cao, K., Xu, J., Zou, X., Li, Y., Chen, C., Zheng, A., Li, H., Li, H., Szeto, I. M., Shi, Y., Long, J., Liu, J., & Feng, Z. (2013). Hydroxytyrosol prevents diet-induced metabolic syndrome and attenuates mitochondrial abnormalities in obese mice. Free Radical Biology And Medicine, 67, 396–407.
Correia, M., Gomes, A. T., Moreira, I., El Maghariki, J., Mendes, K., Correia, M. J., & Gomes, A. M. (2025). Unraveling the Extra Virgin Olive Oil Effect on Inflammation and on Gut and Saliva Microbiota. Biomolecules, 15(3), 338.
George, E. S., Marshall, S., Mayr, H. L., Trakman, G. L., Tatucu-Babet, O. A., Lassemillante, A. M., Bramley, A., Reddy, A. J., Forsyth, A., Tierney, A. C., Thomas, C. J., Itsiopoulos, C., & Marx, W. (2019). The effect of high-polyphenol extra virgin olive oil on cardiovascular risk factors: A systematic review and meta-analysis. Crit Rev Food Sci Nutr, 59(17), 2772-2795.
Ikonomidis, I., Katogiannis, K., Chania, C., Iakovis, N., Tsoumani, M., Christodoulou, A., Brinia, E., Pavlidis, G., Thymis, J., Tsilivarakis, D., Kountouri, A., Korakas, E., Lambadiari, V., Triposkiadis, F., Skaltsounis, L., Tseti, I., Iliodromitis, E. K., & Andreadou, I. (2023). Association of hydroxytyrosol enriched olive oil with vascular function in chronic coronary disease. Eur J Clin Invest, 53(7), e13983.
Jemai, H., Feki, A. E., & Sayadi, S. (2009). Antidiabetic and Antioxidant Effects of Hydroxytyrosol and Oleuropein from Olive Leaves in Alloxan-Diabetic Rats. Journal Of Agricultural And Food Chemistry, 57(19), 8798–8804
Martín-Peláez, S., Castañer, O., Konstantinidou, V., Subirana, I., Muñoz-Aguayo, D., Blanchart, G., Gaixas, S., de la Torre, R., Farré, M., Sáez, G. T., Nyyssönen, K., Zunft, H. J., Covas, M. I., & Fitó, M. (2017). Effect of olive oil phenolic compounds on the expression of blood pressure-related genes in healthy individuals. Eur J Nutr, 56(2), 663-670.
Moreno-Luna, R., Muñoz-Hernandez, R., Miranda, M. L., Costa, A. F., Jimenez-Jimenez, L., Vallejo-Vaz, A. J., Muriana, F. J., Villar, J., & Stiefel, P. (2012). Olive oil polyphenols decrease blood pressure and improve endothelial function in young women with mild hypertension. Am J Hypertens, 25(12), 1299-1304.
Patti, A. M., Carruba, G., Cicero, A. F. G., Banach, M., Nikolic, D., Giglio, R. V., Terranova, A., Soresi, M., Giannitrapani, L., Montalto, G., Stoian, A. P., Banerjee, Y., Rizvi, A. A., Toth, P. P., & Rizzo, M. (2020). Daily Use of Extra Virgin Olive Oil with High Oleocanthal Concentration Reduced Body Weight, Waist Circumference, Alanine Transaminase, Inflammatory Cytokines and Hepatic Steatosis in Subjects with the Metabolic Syndrome: A 2-Month Intervention Study. Metabolites, 10(10), 392.
Santangelo, C., Filesi, C., Varì, R., Scazzocchio, B., Filardi, T., Fogliano, V., D’Archivio, M., Giovannini, C., Lenzi, A., Morano, S., & Masella, R. (2016). Consumption of extra-virgin olive oil rich in phenolic compounds improves metabolic control in patients with type 2 diabetes mellitus: a possible involvement of reduced levels of circulating visfatin. Journal Of Endocrinological Investigation, 39(11), 1295–1301.
Schwingshackl, L., Christoph, M., & Hoffmann, G. (2015). Effects of Olive Oil on Markers of Inflammation and Endothelial Function-A Systematic Review and Meta-Analysis. Nutrients, 7(9), 7651-7675.
Widmer, R. J., Freund, M. A., Flammer, A. J., Sexton, J., Lennon, R., Romani, A., Mulinacci, N., Vinceri, F. F., Lerman, L. O., & Lerman, A. (2013). Beneficial effects of polyphenol-rich olive oil in patients with early atherosclerosis. Eur J Nutr, 52(3), 1223-1231.
